Nước mắm là một loại nước chấm đặc thù của người Việt. Không chỉ hiện diện thường xuyên trong các bữa ăn hàng ngày của người Việt trong cả nước mà hiện nay, nước mắm đang được xuất khẩu rộng rãi sang các thị trường nước ngoài. Địa phương có truyền thống sản xuất nước mắm nhiều và lâu đời nhất tại Việt Nam phải kể đến là Phan Thiết (tỉnh Bình Thuận).

Nghề làm nước mắm được hình thành tại Phan Thiết từ cả thế kỷ trước, đến thập niên 80 có thể nói nước mắm Phan Thiết bước vào thời hoàng kim vì giai đoạn này, Bình Thuận là địa phương duy nhất trong cả nước cung cấp nước mắm nhiều nhất cho khu vực miền Trung, Tây Nguyên và cả miền Bắc. Từ năm 2000 đến nay, do tình hình phát triển của thị trường cùng với sự cạnh tranh khá gay gắt với nước mắm được sản xuất từ Phú Quốc; thêm vào đó, nguồn nguyên liệu tùy thuộc khá nhiều vào mùa vụ và thời tiết. Do vậy, các nhà chế biến nước mắm tại Bình Thuận đã chú trọng hơn đến nguyên liệu bao bì cũng như nhãn mác để làm tăng giá trị sản phẩm và khẳng định thương hiệu trên thị trường.

Hiện nay trên toàn tỉnh có 30 DN cùng gần 200 cơ sở chế biến nước mắm theo dạng hộ gia đình với tổng sản lượng bình quân khoảng 22 triệu lít/năm và tiêu thụ khoảng 15 ngàn tấn cá/năm, trong đó DN tư nhân nước mắm Phan Thiết - Mũi Né là một trong những thương hiệu nổi tiếng.

Ông Dương Văn Hùng - Giám đốc DN tư nhân nước mắm Phan Thiết - Mũi Né cho biết: Đơn vị đã đăng ký sản xuất nước mắm truyền thống nguyên chất cá cơm độ đạm cao, sản xuất theo phương pháp cổ truyền, đảm bảo chất lượng SSOP-GMP được Hội Khoa học kỹ thuật an toàn thực phẩm Việt Nam trao chứng nhận “chất lượng an toàn thực phẩm”, Cục Sở hữu trí tuệ cấp bằng độc quyền, kiểu dáng công nghiệp tháng 5/2004. Tháng 11/2006, thương hiệu nước mắm Phan Thiết - Mũi Né được Bộ Văn hoá - Thông tin và Bộ Khoa học và Công nghệ chứng nhận là thương hiệu nổi tiếng. Hiện nay, nước mắm Phan Thiết - Mũi Né đã được Sở Y tế Bình Thuận kiểm tra và cấp chứng nhận đạt tiêu chuẩn 4 loại sản phẩm là nước mắm đặc biệt 30% độ đạm, 25% độ đạm, 20% độ đạm và 15% độ đạm. “Mang tên 2 địa danh nổi tiếng của tỉnh Bình Thuận là thành phố biển Phan Thiết và Mũi Né - khu vực có hơn 60 khu du lịch tuyệt đẹp. Chính vì vậy, chúng tôi phải làm sao để uy tín của thương hiệu này ngày càng được duy trì, xứng đáng với những gì mà người tiêu dùng đang mong đợi” - ông Hùng tâm sự.

Nói thêm về ngành sản xuất nước mắm của Bình Thuận - chị Nguyễn Thị Như Mai - Phó Giám đốc Công ty CP nước mắm Phan Thiết - PT Fisaco cho biết, dù hiện nay, khoa học kỹ thuật trong ngành đã tiến bộ rất nhiều, nhưng việc sản xuất nước mắm tại Bình Thuận vẫn áp dụng theo phương pháp truyền thống để duy trì chất lượng. Nước mắm Bình Thuận được sản xuất theo phương pháp cài nén với tỷ lệ 3 phần cá và 1 phần muối, tất cả được nén trong thùng gỗ hoặc trong những cái mái làm bằng đất sét trong thời gian trên 12 tháng. Khác với nước mắm Phú Quốc, nước mắm Phan Thiết có màu vàng rơm (nếu nguyên liệu là cá cơm) hay màu nâu nhạt (cá nục), trong sánh, có mùi thơm nồng và vị ngọt đậm do đạm cao, hàm lượng đạm toàn phần không nhỏ hơn 15g/lít. Đây cũng chính là tiêu chuẩn để được Cục Sở hữu trí tuệ - Bộ Khoa học và Công nghệ cấp quyết định đăng bạ tên gọi xuất xứ hàng hoá - nước mắm Phan Thiết là tài sản quốc gia vào ngày 30/5/2007.

Theo ông Nguyễn Văn Ba - Trưởng Phòng quản lý kinh tế tập thể và tư nhân - Sở Thủy sản Bình Thuận, để việc sản xuất nước mắm tại Phan Thiết đi vào chuyên nghiệp và có quy mô lớn hơn, đồng thời đảm bảo được việc bảo vệ môi trường, hiện nay, tỉnh đã quy hoạch một khu vực có diện tích 15ha thuộc Phú Hài cách trung tâm TP. Phan Thiết 5km để phát triển thành khu vực chuyên biệt sản xuất nước mắm.Nhờ những nỗ lực của các DN trong việc duy trì chất lượng và những hỗ trợ của tỉnh về mặt quảng bá thương hiệu một cách đồng nhất, nước mắm Phan Thiết dù gặp cạnh tranh nhiều vẫn khẳng định sự hiện diện ở TP.HCM, Đồng Nai và các tỉnh miền Bắc. Riêng thị trường nước ngoài đã xuất khẩu sang các nước Pháp, Hàn Quốc và Séc.

Thụy Đình
(Theo Kinh Tế Việt Nam)